Náo loạn vì tin đồn ‘thánh vật’ chết mấy chục trai đinh

Người dân ở ngôi làng Vân Gia, Sơn Tây, Hà Nội đã phải trải qua những tháng ngày kinh hoàng khi mấy chục người làng bỗng dưng chết bất đắc kỳ tử dù chẳng bệnh tật, ốm đau gì. Người chết thiệt mạng, nhưng người sống cũng run rẩy không yên.

Câu chuyện tôi nghe từ một người bạn người Sơn Tây, hoàn toàn chỉ là tin đồn. Theo lời anh bạn, người dân ở đây đã phải sống trong những ngày tháng kinh hoàng khi đêm đêm nơm nớp không biết khi nào bị quỷ thần lấy mạng. Những cái chết dồn dập, những lời đồn thổi về việc "thánh thần" nổi giận... bắt nguồn từ câu chuyện cách đây đã 3 năm. Nhưng mỗi lần nhắc đến, người dân trong làng lại thảng thốt hoang mang...

Vân Gia là làng cổ, nằm ngay sát đền Và nổi tiếng, thờ thánh Tản. Thật ra cái tên cổ Vân Gia bây giờ không còn được dùng trong các văn bản hành chính nữa bởi từ khi lên phố, làng Vân Gia đã được chia nhỏ ra thành 4 thôn (còn gọi là đội, gồm thôn 5, 6, 7, 8).

Tìm hiểu chuyện đã làm mọi người hoang mang, sợ hãi trên, đến làng cổ này, người đầu tiên chúng tôi tìm gặp là ông Phùng Văn Tuấn, Trưởng thôn 8. Ông Tuấn từng là sĩ quan quân đội, khi rời quân ngũ về quê, ông tham gia công tác ở nhiều vị trí trong chính quyền địa phương. Nghỉ hưu từ năm 2007, ông được người dân tín nhiệm bầu làm trưởng thôn. Có lẽ, trước khi nhận làm cái chức “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng” này, ông Tuấn cũng chẳng thể ngờ mình lại phải đối mặt với nhiều nguy nan tới vậy.

Vồn vã pha nước mời khách nhưng khi chúng tôi hỏi đến chuyện "thánh vật thần hành" kia từng gây xôn xao dư luận kia thì bỗng dưng ông khựng lại. Ngập ngừng một hồi thì ông buông một câu cũng đầy vẻ sầu bi ảo não: “Tôi từng làm trong ngành tuyên huấn của quân đội, cùng làm tuyên truyền như anh ấy. Việc xì xào mà anh nghe được là có thật đấy. Tôi là người trong cuộc nên tôi rất biết chuyện này. Chính họ tôi cũng là nạn nhân đây. Có 3 năm mà trong họ chết đến 6 người. Trong số ấy thì 5 người chết trẻ! Kinh hãi lắm!”.

Theo lời ông Tuấn, chuyện khởi nguồn từ năm 2007, đúng khi ông nghỉ hưu, về làm trưởng thôn 8, thôn có ngôi chùa cổ Vân Gia tọa lạc (còn gọi là Viên Quang tự). Ngôi chùa này nằm trong quần thể đền Và nổi tiếng. Chùa Vân Gia nằm trên đỉnh một quả đồi hình bát úp, thế rồng chầu voi phục, bên trái là khu dân cư, bên phải là gò đất nhỏ có đầm nước trong (thủy tụ minh đường).

Chỉ cần phác qua vài nét bề ngoài trên cũng đủ thấy, người xưa đã chọn lựa rất kỹ về mặt phong thủy khi quyết định lấy đất trên làm nơi bái phật. Bởi truyền thống văn hóa lâu đời, bởi sống giữa chốn linh thiêng nên người dân Vân Gia sống hiền hòa, ấm cúng, yên ả từ bao đời nay.

Thế nhưng, thời gian qua, theo ông Tuấn, không hiểu vì lý do gì, tai ương đã liên tiếp trút xuống ngôi làng thanh bình này. Theo ông Tuấn đến bây giờ, người dân Vân Gia vẫn cho rằng nguyên nhân của hàng loạt cái chết bí ẩn khiến mọi người kinh hãi thời gian qua chính là do một số hộ dân trong làng đã đào đất ở gần chùa Vân Gia, khiến long mạch vùng đất thiêng này bị ảnh hưởng.

Và, chính bởi phạm đến “ngài” nên “ngài” trút xuống đầu dân làng cơn lôi đình khủng khiếp. Buồn thảm thay sự kiện đau lòng ấy lại rơi đúng vào thời gian ông làm trưởng thôn. Không biết có phải vì lẽ đó hay vì điều gì nữa mà gia đình, dòng họ ông phải chịu nhiều đắng cay, mất mát.

Theo ông Tuấn thì vào đầu năm 2007, những hộ dân sống ở ven quả đồi nơi chùa Vân Gia tọa lạc đã đào đất phía ta luy dương để bán. Thực ra chuyện đào đất đồi bán đã xuất hiện từ đầu năm 2004, thế nhưng năm 2007, khi địa phương tiến hành xây dựng sân bóng ở ngay cánh đồng đối diện chùa thì việc khoét núi mới diễn ra rầm rộ. Để có đất lấp cánh đồng trũng, người ta đã đào cả vài nghìn xe đất từ đồi chùa. Khi đó, biết việc đào bới trên sẽ phá vỡ cảnh quan vốn tồn tại từ lâu đời của mảnh đồi chùa nhưng chẳng ai có thể ngăn cấm. Những hộ dân trên chỉ “khai thác tài nguyên sẵn có” trên trong phần đất của gia đình mình. Khi sân vận động hoàn thành thì cũng là lúc mảnh đất đồi chùa bị cắt vạt một góc sâu hoắm, chỉ chừa lại một bờ ta luy mỏng như người ta đắp tường rào.
Ông Tuấn và bản cuốn "sổ tử" do ông ghi chép trong quãng thời gian kinh hoàng.
Ngay khi việc khai thác đất trên được tiến hành, cảnh yên ấm của làng Vân Gia, đặc biệt ở hai thôn 6 và 8 (nơi chùa Vân Gia tọa lạc) đã không còn nữa. Không hiểu vì lý do gì những chuyện tai ương, chết chóc cứ liên tiếp xảy ra. Lúc đầu, dân làng chỉ coi đó là chuyện không may, chuyện thiệt thòi của những gia đình đến thời mạt vận. Thế nhưng, một thời gian sau, số người chết tăng lên đột biến, người này nối tiếp người kia cứ bất thình lình “rủ nhau” về… bên kia thế giới thì mọi người thấy lạ, thấy sợ và cuống cuồng đi tìm lời giải cho những cái chết bí hiểm đó.

Ông Tuấn kể, những ngày đó, dân làng ông nháo nhác như ong vỡ tổ, như kiến vỡ đàn. Trong nỗi đau đớn tột cùng bởi mất người thân còn có nỗi sợ hãi vô hình bởi những cái chết đó mang nhiều bí ẩn với những sự trùng hợp lạ kỳ. Suốt một thời gian dài, cứ đến một ngày cố định dù có giữ gìn, có cẩn trọng tới đâu thì trong làng vẫn phải có một người… “đi”. Những người được “thánh thần”… chỉ mặt gọi tên đó có thể bị tai nạn giao thông, bị tai nạn lao động, thậm chí do sợ hãi chẳng ra khỏi nhà cũng tự dưng lăn quay ra chết. Điều trùng hợp là những người xấu số đó đa phần là con trưởng, trai đinh.
Mặt tiền chùa Vân Gia.
Thôn 8 khi đó có hơn 200 hộ, thế nhưng từ nửa cuối năm 2007 đến giữa năm 2008 có tới hơn chục người chết và tính tới thời điểm hiện tại thì số người nhắm mắt xuôi tay đã là 25 người. Theo ông Tuấn thì từ trước đến nay chưa có khi nào làng có đông người chết đến vậy.

Người làng vốn gắn bó, hễ nhà ai có việc lớn nhỏ thì tất thảy mọi người đều xắn tay vào giúp. Thêm nữa, là trưởng thôn, ông Tuấn có trách nhiệm đứng ra tổ chức ma chay cho người xấu số. Tuy nhiên, thời điểm đó, ông Tuấn bảo, việc ấy khiến ông vô cùng mệt mỏi. Đám này chưa xong đã phải lo tiếp đám kia. Thậm chí, có bận, chiếc xe tang chưa người này ra ngoài đồng chưa kịp đánh về đã có gia đình khác hốt hoảng, khổ đau chạy đến đăng ký. Họ nhận phần bởi sợ người khác tranh mất. Tang tóc là việc trọng, theo phong tục thì việc chôn cất phải được xem xét giờ giấc kỹ lưỡng, cẩn trọng. Thế nên, giờ “thân xác về đất, linh hồn về trời” đã định mà không có xe tang thì nguy khốn lắm.

Họ nhà ông Tuấn cũng không thoát khỏi vòng xoáy tai ương đó. Giọng thểu não, ông Tuấn bảo: “Họ tôi cũng chết liên tiếp 6 người. Trong đó có 5 người là chết trẻ. Kinh hãi lắm các anh ạ! Người ở làng chết đã đành, người đi xa cũng không thoát khỏi bàn tay của thần chết!”. Ông Tuấn kể, khi đó, ở làng, thấy cảnh người vô cớ chết mỗi lúc một đông, nhiều người đã chọn giải pháp là… lẩn trốn. Họ đi làm ăn xa, càng xa càng tốt những mong cái chết bất ngờ bởi “không gian cách trở” mà không tìm tới mình. Thế nhưng, sự trốn chạy đó là vô ích.

Ông Tuấn có một người cháu sinh năm 1979 công tác tận thành phố Hồ Chí Minh, làm cho ngành trắc địa. Cái chết bất thình lình của người cháu ấy đến bây giờ ông vẫn chẳng thể lý giải. Cháu ông là người khỏe mạnh, không có bất cứ bệnh tình gì trầm trọng. Thế nhưng, không hiểu vì sao, hôm đó, đang ở công ty, cháu ông bỗng dưng đột tử. Tin cháu ông mất được chuyển về giữa lúc dân làng đang hoang mang bởi những cái chết bất thường diễn ra như ngả rạ ở làng khiến ai cũng thất kinh, thảng thốt. Thân xác cháu ông được chuyển về qua đường hàng không, mọi người đón bằng nước mắt đầm đìa, bằng sự khiếp đảm, hoảng loạn.

Người cháu ấy vừa chôn cất, mộ chưa xanh cỏ thì một tin dữ khác lại được chuyển về còn rùng rợn hơn gấp bội. Một người cháu khác của ông đi xuất khẩu lao động mãi tận Mã Lai, cũng bỗng nhiên chết bất đắc kỳ tử ngay tại nơi ở trọ. Rơm rớm nước mắt, ông Tuấn bảo, người cháu này ngoan lắm, ông rất quý, rất yêu. Vậy mà ông không được nhìn mặt cháu lần cuối trước khi nó nhắm mắt lìa đời. Người cháu này trước đây đi bộ đội. Hết quân ngũ, anh được tỉnh đoàn giới thiệu đi lao động ở nước ngoài. Trước khi đi, anh mang bao hoài bão về một tương lai rạng ngời, vậy mà…

Đón con cháu về bằng “hòm gỗ cài hoa”, người nhà ông Tuấn chết lịm. Khi đó, không chỉ họ ông mà cả làng đều tim đập chân run bởi một ý nghĩ: “Thánh thần đã chọn, đã chỉ mặt gọi tên thì dù người làng có ở bất cứ nơi đâu trên cõi dương gian này thì “ngài” cũng “vật chết”, lôi về cho kỳ được!”.
Nửa quả đồi nơi người dân đào bán đất giờ đã sâu hun hút.
Cảnh tang tóc khi đó đến giờ ông Tuấn vẫn không thể nào quên được. Đi đâu người ta cũng chỉ bàn tán những chuyện rùng rợn, thảm thương đến thối cả ruột gan. Khi đó, chẳng ai muốn làm ăn gì, cứ quẩn quanh với nỗi sợ hãi mỗi lúc một lớn thêm lên. Khu ông Tuấn ở có đường dẫn ra nghĩa địa. Những ngày ấy, cả khu cứ đóng cửa im ỉm. Ai cũng sợ mở cửa ra thì tà khí của người xấu số “bay” vào nhà mình.

Khi những cái chết cứ chồng chất, cứ liên tiếp diễn ra, các cơ quan đoàn thể ở địa phương cũng như… ngồi trên chảo lửa. Ông Tuấn kể, đầu tiên là Hội người cao tuổi của làng vào cuộc. Chọn ngày đẹp, dân làng làm lễ rồi lũ lượt kéo nhau lên Đền Và, khẩn cầu đức Thánh Tản dang tay che chở. Buổi cúng lễ ấy có tới hơn 40 người tham gia, mặt ai cũng thảm thương, ủ dột. Tuy nhiên, việc ấy chẳng giải quyết gì, tai ương vẫn không ngừng tiếp diễn, người vẫn nối người xô nhau về cõi vĩnh hằng. Lúc đó, bởi nghĩ cứu mình trước khi… giời cứu, dân làng mạnh ai người ấy đi tìm thầy tướng, thầy cúng để cầu mong sự bình an đến với mình. Và, tất thảy những thày tướng cao tay đó đều khẳng định, đất của làng bị động, long mạch của làng đang có vấn đề. Thế nhưng, giải hạn, giải tai ương đó bằng cách nào thì chẳng ai biết. Nhiều thầy được mời về làng, nhưng ngó ngược nhìn xuôi đều lắc đầu nguầy nguậy nói là không làm được, không cứu được dù có trả bao nhiêu tiền đi nữa.

Trong cơn hoảng loạn, mọi người bỗng chợt nhớ tới một cao tăng đã ra tay cứu dân ở làng Nghĩa Phủ (làng nằm ngay cạnh Vân Gia) chừng gần chục năm về trước. Vị cao tăng đó là hòa thượng Thích Phúc Trí, khi đó đã trên 90 tuổi, trụ trì chùa ngàn tuổi Mễ Trì Thượng (còn gọi là Thiên Trúc tự) ở Hà Nội.

Mọi người nhớ tới vị cao tăng này là bởi thuở trước, khi trùng tu đền Nghĩa Phủ, người ta đã đắp thêm hai pho tượng hộ pháp nửa chìm nửa nổi (kiểu phù điêu) ở ngay trước cổng đền. Cũng ngay sau việc làm đó, dân Nghĩa Phủ hơn chục người bỗng dưng lăn ra chết. Toàn người trẻ, chết chẳng rõ can do. Hoảng kinh, bởi mối thâm tình, người làng Nghĩa Phủ đã xuống Hà Nội đón hòa thượng lên làm lễ trấn, yểm. Tới nơi, hòa thượng làm phép và bảo dân làng dỡ bỏ hai ông hộ pháp trước cửa đền đi thì ngay tức khác nạn khỏi tai qua. Đúng như lời hòa thượng phán, ngay sau khi dỡ bỏ hai pho tượng trên thì làng không còn cái chết bất ngờ nào nữa....

(Theo Bưu điện Việt Nam)

An toàn giao thông: Nhìn từ phía trường đào tạo và cấp bằng lái xe

An toàn giao thông ở Việt Nam đang và sẽ là một vấn đề đòi hỏi cả xã hội phải quan tâm. Theo Ủy ban an toàn giao thông quốc gia, năm 2010 đã xảy ra 13.713 vụ tai nạn giao thông trên cả nước, làm 11.060 người chết và 10.306 người bị thương. Đây là một con số khủng khiếp, số người chết hàng năm đã lớn hơn số người chết trận trong một cuộc chiến trung bình. Hơn nữa, đằng sau con số bị thương tích và tử vong đó là cả một gánh nặng về mặt vật chất và tinh thần mà gia đình và xã hội phải gánh chịu. Vì thế, an toàn giao thông xứng đáng là một vấn đề xã hội quan trọng, đòi hỏi Nhà nước và toàn xã hội phải nghiêm khắc hơn trong việc mổ xẻ nguyên nhân và khắc phục hậu quả này.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông. Trong bài viết này, chúng tôi chỉ phân tích vấn đề từ phía trường đào tạo và cấp bằng lái xe. Hiện nay, để có bằng lái xe ô tô tại Việt Nam cũng không phải đơn giản. Người muốn có bằng phải đăng ký và chờ khoảng 3 tháng (TPHCM) mới có lớp học và thi. Để có bằng lái, người học phải trải qua hai phần thi: lý thuyết và thực hành.

Về lý thuyết, các trường đào tạo lái xe hiện nay thường có 2 buổi dạy lý thuyết cho học viên về 405 câu hỏi thuộc Luật giao thông đường bộ Việt Nam và 1-2 buổi thực tập trả lời các câu hỏi. Tóm lại, mục đích của dạy lý thuyết là giúp học viên trả lời các câu hỏi liên quan đến Luật (nhưng nhiều người xem thi như là một cách đối phó, nên thậm chí vẫn cố gắng gian lận khi thi). Trong khi đó, ở Úc thì khác. Người muốn có bằng lái xe tại Úc thì trước hết phải dự 2 ngày học lý thuyết và rồi thi lý thuyết để lấy bằng L-Learner (người có bằng này không được ngồi sau vô lăng, nếu không có người có bằng F-Full ngồi bên cạnh để kèm cặp). 02 ngày đào tạo lý thuyết của họ không dạy học viên về luật và cách trả lời các câu hỏi (346 câu), mà dạy về các tình huống tai nạn thực tế, hậu quả và nguyên nhân của tai nạn, ý thức về các chướng ngại và cách tránh các tai nạn, trách nhiệm và đạo đức của người lái xe. Tóm lại, trách nhiệm học luật và thực hành trả lời các câu hỏi lý thuyết là của học viên (câu hỏi đã có sẵn trên mạng để học viên có thể thực hành bất cứ khi nào), trường chỉ dạy trong 2 ngày về làm sao lái xe an toàn vì mình và vì mọi người. Tôi đã dự lớp này và cảm thấy rất là quan trọng, nó tạo ra một quan niệm hoàn toàn khác với khi tham gia học và thi lấy bằng lái xe ô tô ở Việt Nam. Bởi vì, sau 2 ngày đào tạo, người học được tham gia phân tích các tình huống, thực tập trong lớp về các ảo giác do rượu bia (đeo kính ảo ảnh) tạo ra, hậu quả của sự mất tập trung khi lái xe do tiếng ồn và những người ngồi trong xe, v.v. Thậm chí, có nhiều người sau khi học xong lý thuyết thì thấy sợ lái xe.

Về thực hành, các trường ở Việt Nam thường có khoảng 10 tiếng thực tập và sau đó tùy người học có thể đăng ký học thêm và rồi dự thi thực hành. Nói chung, người thi rớt lý thuyết thì vẫn có thể thi thực hành và sau đó thi lại lý thuyết để lấy bằng lái. Tuy nhiên, tại Úc, khi người học có bằng L (nghĩa là bằng học lái) thì họ phải chờ 6 tháng sau mới được thi thực hành để có bằng P (khi có bằng P họ mới có thể lái xe mà không cần người có bằng F kèm cặp, nhưng vẫn có những giới hạn nhất định), và vài năm sau nữa thì họ mới có thể chuyển sang bằng F (có đủ tư cách lái và dạy người khác lái xe). Nói tóm lại, 6 tháng giữa lý thuyết và thực hành là một thời gian tốt để người học chiêm nghiệm về trách nhiệm và đạo đức của người lái xe. Họ sẽ phân tích và thực hành việc uống rượu bia hay các chất kích thích khác có thể tạo ra ảo giác, làm mất tập trung, gây tai nạn nguy hiểm thế nào.

Học và thi lấy giấy phép lái xe ô tô tại Việt Nam đã dễ dàng, việc học và thi lấy giấy phép lái mô tô và xe máy còn đơn giản hơn nhiều. Hậu quả của sự dễ dãi là rất lớn, theo Báo cáo 402/TB-DPMT ngày 19/3/2009 của Bô Y tế thì trong năm 2008, Việt Nam có 70,4% số tai nạn giao thông là do mô tô và xe máy.

Luật tại Úc khắt khe trong việc đào tạo cấp giấy phép lái xe, luật cũng đặt ra các quy định nghiêm khắc để tước giấy phép lái xe hay phạt tiền và tù đối với người uống rượu bia hoặc chất kích thích gây ảo giác vượt mức cho phép. Sự khắt khe của pháp luật và cách đào tạo cẩn thận đã góp phần giảm tai nạn giao thông tại Úc. Hy vọng, Việt Nam (Nhà nước, các trường đào tạo lái xe, cảnh sát giao thông, người lái xe và toàn xã hội) sẽ có một cách nhìn khác về cách đào tạo và cấp giấy phép lái xe, tước giấy phép lái xe, phạt tiền và bỏ tù để tăng mức độ an toàn giao thông- một vấn đề xã hội nghiêm trọng của Việt Nam hiện nay.

Hồng Lam

Tình người

Trong cuộc sống đầy bận rộn, căng thẳng và nhiều cạnh tranh thời nay; tình người với người đang bị thử thách nặng nề. Gần đây người ta bàn nhiều đến các thái độ vô cảm của con người với nhau. Mặc cho luật pháp có thể quy kết tội cho một người nào đó, khi họ không cứu người dù rằng họ có khả năng. Tuy nhiên, trên thực tế, con người vẫn rất dững dưng trước sự nguy kịch của người khác. Người ta sợ bị liên lụy, sợ mất thời gian, sợ “lòng tốt” của họ trổi dậy, v.v... Vì thế, người ta cứ lựa chọn thái độ vô cảm với nhau. Không quan tâm đến ai xung quanh, chỉ hành xử như một cái máy đã được lập trình sẵn. Thử tưởng tượng một ngày nào đó tất cả con người trên hành tinh này đều trở thành "người máy", không biết đến khi đó khái niệm "nhân loại" hay "tình người" có còn tồn tại nữa chăng? Khi đó, “hành tinh sự sống” (hành tinh Trái đất) này có còn tồn tại nữa chăng?

Không hẳn là thái độ vô cảm như những “người máy”, con người còn nguy hiểm hơn nhiều những cái máy được lập trình sẵn đó. Có rất nhiều người sẵn sàng tước mạng sống của người khác chỉ vì những lý do rất ngây ngô. Nghi ngờ người khác nói xấu mình, lấy dao đâm chết người ta. Đụng độ xe một chút, vác mã tấu triệt hạ nhau không thương tiếc. Người ta không cùng quan điểm với mình, hay cùng phe với mình, liền dàn cảnh tai nạn để giết chế cả nhà người ta hay cho thuốc độc vào trong thức ăn và đồ uống của họ. Ghen tuông hay tức giận với vợ/chồng, phóng hỏa đốt nhà mình và cháy luôn cả nhà của hàng xóm, đốt luôn cả những con người không liên quan. Chưa dừng lại ở đó, giết xong rồi người ta còn chặt nhỏ cái xác bất hạnh đó thành nhiều khúc, chặt một cách vô cảm như chặt một cành cây khô. Có thể gọi tên cho những hành động như thế bằng ngôn từ nào nhĩ? Ác độc, man rợ, dã man, …chắc không đủ diễn tả. Sự ác độc đó mà có các phương tiên khác nữa như vũ khí, quyền lực và tiền bạc thì càng kinh khủng hơn. Với quyền lực người ta có thể giết hại một lúc nhiều người một cách kín đáo nhưng khủng khiếp.

Chợt nhận thấy thật khó khăn cho những đạo lý về tình người sau đây có thể tồn tại và phát triển:
"Người thương người bao nhiêu cũng thiếu,
Người ghét người chút xíu cũng dư."

Con người đang trở nên vô cảm và độc ác là lý do tại sao? Điều gì đang xảy ra trong xã hội Việt Nam hiện nay? Ai phải chịu trách nhiệm cho những xấu xa đó đang tồn tại và phát triển?

Ngẫm mình và nghĩ đến người sao không khỏi chạnh lòng. Tại nhiều nước phát triển, khi đi đường không may làm thương con vật (chẳng hạn chó mèo) liền phải chở đến bác sĩ thú y chăm sóc. Nếu không làm vậy sẽ bị pháp luật phạt rất nặng. Trong khi đó, ở Việt Nam lại có hiện tượng lạ lùng. Gây thương tích cho người khác xong, không những không chở đến nhà thương mà còn cố gắng cán đi cán lại cho người xấu số chết luôn. Rõ ràng đạo đức xã hội tại Việt Nam đang bị chà đạp, khinh rẽ. Luật pháp và các công cụ khác để bảo vệ điều hay và lẽ phải có phải đã “chết” rồi chăng? Sao chẳng thấy các công cụ đó dựng lại niềm tin vào điều thiện, vào cuộc sống cho con người?

Xin hãy bảo vệ con người Việt Nam và tách họ ra khỏi tiến trình tha hóa thành người máy thông minh và độc ác. Xin cho tình người vẫn sẽ luôn mãi được tôn vinh trong xã hội loài người.

TK- 07/11/2011

Làm nhà

Làm nhà là một việc quan trọng trong đời; vì đó là nơi hằng ngày cả gia đình sinh hoạt, là không gian thanh bình và thư giản cho mỗi thành viên sau một ngày lao động và học tập. Vì thế cho nên, khi làm nhà nếu chủ nhà có điều kiện thì hãy dành thời gian trưc tiếp tìm hiểu để xây một căn nhà sao cho thỏa mãn 7 yêu cầu cơ bản sau:

1/ Phù hợp khả năng tài chính và diện tích đất cũng như khung cảnh xung quanh nhà;
2/ Nhà phải vừa đủ độ chắc theo thổ nhưỡng của nơi xây nhà và chi phí bỏ ra;
3/ Đáp ứng tốt nhất nhu cầu sử dụng trong không gian cho phép;
4/ Phù hợp phong thủy;
5/ Nhà phải đủ sáng, đủ gió, và có sự ấm cúng thường xuyên;
6/ Nhà phải có thẩm mỹ và thể hiện rõ phong cách của chủ nhà;
7/ Hệ thống hầm cầu (hai ngăn hoặc 3), hầm nước thải; hệ thống điện-nước phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn.

Sau đây là một số trang web về nhà đẹp: http://www.nhadep-magazine.com.vn/web/tintuc/default.aspx?cat_id=638&news_id=1093#content
http://www.tintucnhadat.net/albumn/?ssoft=5&item=5&subID=14&sid=
http://www.tintucnhadat.net/albumn/?ssoft=4&item=4&subID=15&sid=
http://www.tintucnhadat.net/albumn/?ssoft=5&item=5&subID=13&sid=
http://www.tintucnhadat.net/albumn/?ssoft=3&item=3&subID=7&sid=
http://wedo.com.vn/Cam-nang-xay-dung-bai438.html

Mùa vu lan lắng nghe Ca dao mẹ

Thấy ý nghĩa khi được nghe Ca dao mẹ trong mùa Vu lan

TTO - Album Ca dao mẹ gồm 10 ca khúc viết về Mẹ thật ý nghĩa và xúc động: người Mẹ trong chiến tranh, người Mẹ của hòa bình và người Mẹ của quê hương, được Saigon Vafaco phát hành đúng dịp mùa Vu lan báo hiếu năm nay.

Nghe trực tuyến album Ca dao mẹ

Từ những người mẹ "ru con đong đưa võng buồn" (Ca dao mẹ - Trịnh Công Sơn) trong chiến tranh đến những người mẹ tần tảo với tiếng rao "xơ xác xanh xao" (Tiếng rao - Võ Thiện Thanh); Từ những tuyệt phẩm vang bóng một thời như Ơn nghĩa sinh thành (Dương Thiệu Tước)", Bông hồng cài áo (Phạm Thế Mỹ), Lòng mẹ (Y Vân) đến những bài hát mới của các tác giả trẻ như Mẹ là quê hương (Minh Đức) hay Mẹ là vầng trăng (Minh Châu) đã xuất hiện trong album cho mùa vu lan này.

Với giọng hát thâm trầm, Mỹ Hạnh đã thả hồn theo tiết tấu chậm rãi 4-4 ca khúc Ca dao mẹ của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn để một lần nữa chiêm nghiệm, thấu hiểu và đồng cảm về những người mẹ "ru con tiếng hát long đong" trong khốc liệt chiến tranh.

Đặc biệt trong album này còn xuất hiện một số giọng ca vang bóng một thời như Nhã Phương, Giang Tử...

Nhã Phương - người được mệnh danh là "người đàn bà hát" trong những năm 80 đã vắng bóng rất lâu trên sân khấu ca nhạc, nay trở lại trong album này với bài hát Lòng mẹ (Y Vân) và Quê hương (Giáp Văn Thạch). Và vẫn còn đó một giọng hát khàn buồn đầy truyền cảm với sự thể hiện giản dị và mộc mạc rất quen thuộc với nhiều thế hệ người nghe nhạc của Nhã Phương.

Ca sĩ Giang Tử là một trong những chàng "lãng tử" rất nổi tiếng trước năm 1975 với những bài hát "sầu não" Yêu người như thế đó, Căn nhà ngoại ô...dành cho tầng lớp bình dân hay những ca khúc tiền chiến của Phạm Đình Chương, Văn Phụng, đã góp mặt trong album này vẫn với chất giọng "sầu" như vây, cùng với tuổi tác (năm nay đã là 63 tuổi), ông đã thể hiện bài hát Ơn nghĩa sinh thành càng "sâu" và có hồn hơn.

Một album không cầu kỳ trong hòa âm phối khí, không "làm mới" các ca khúc, nhưng vẫn có thể chinh phục được người nghe, bởi vốn dĩ Mẹ bao giờ cũng dịu dàng như thế, cũng nồng sâu như thế...

T.H.

Về quê

Sáng tác: Phó Đức Phương
Thể hiện: NSND Thu Hiền

Nơi để nghe bài hát

Theo em anh thì về
Theo em anh thì về thăm lại miền quê
Nơi có một triền đê có hàng tre ru khi chiều về
Ơi quê ta bánh ta bánh đúc
Nơi thảo thơm đồng xanh trái ngọt
Nơi tuổi thơ ta trải qua đẹp như giấc mơ
Ơi quê ta dầu sương dãi nắng
Phiên chợ nghèo lều mái tranh xiêu
Kìa dáng ai như dáng chị dáng mẹ tôi.

Đưa nhau ta thì về
Đưa nhau ta thì về nơi mẹ đưa nôi
Nơi sáo diều chơi vơi
Với dòng sông bên lở bên bồi
Bao nhiêu năm theo dòng đời đua chen
Phiêu bạt nơi phồn hoa cát bụi
Đôi khi cánh cò xưa lạc vào giấc mơ tôi
Nước qua cầu thời gian trôi mau
Nơi bền lâu là nơi lắng sâu
Thiếu quê hương ta về ta về đâu ?

Ơi quê hương ta bánh đa đúc
Một chiều bưng bát cơm quê
Rưng rưng ta hát giọng quê dãi dầm.

Quê hương - Đỗ Trung Quân

Wednesday, 25. July 2007, 05:10:16

(Đúng ra phải là bài thơ " bài học đầu cho con " mới đúng hi hi nhưng ai cũng gọi mãi mà thành quen thuộc với cái tên " Quê Hương" mất rồi.)

Quê hương là gì hở mẹ
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ
Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay

Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Là hương hoa đồng cỏ nội
Bay trong giấc ngủ đêm hè

Quê hương là vòng tay ấm
Con nằm ngủ giữa mưa đêm
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương là vàng hoa bí
Là hồng tím giậu mồng tơi
Là đỏ đôi bờ dâm bụt
Màu hoa sen trắng tinh khôi

Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ...
Sẽ không lớn nổi thành người.

Dòng họ Bùi ở Trung Lương, TX. Hồng Lĩnh (Đức Thọ), Hà Tĩnh

Dòng họ Bùi là một trong những dòng họ lớn có đóng góp nhiều cho Việt Nam. Ở tại Hà Tĩnh cũng có nhiều nhánh của họ Bùi; nhánh Bùi Đăng hiện sống tại Đội 11, xã Trung Lương, Thị xã Hồng Lĩnh (trước đây thuộc huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh. Ông tổ của dòng họ Bùi ở tại Trung Lương tên là Bùi Đăng Đạt.

Ngài là một người thông minh, đức độ. Dù sinh ra trong gia đình nghèo, lại ở xa kinh thành; nhưng với đức tính hiếu học và sự thông minh đã giúp Ngài đậu Tiến sỹ đồng tam giáp xuất thân khi mới ở tuổi 25, và được Vua khắc bia đá đặt tại Văn miếu Quốc Tử Giám (Hình bên là tấm bia số 4, bên trái từ ngoài cổng đi vào, là nơi ghi tên Ngài và những người đậu bảng vàng cùng khoa thi). Sinh thời Ngài được giao nhiều trọng trách, và chức danh còn lưu lại sử sách là: Giám sát Ngự sử quyền tham chánh, Hiến sát sứ xứ Sơn Nam.

Ngài mất ngày 8/01 âm lịch lúc ở tuổi 54 tại quê nhà lúc cùng với quan địa phương làng bên đào núi khai thủy để giúp dân làng canh nông. Hiện mộ của Ngài đang táng tại núi Hồng Lĩnh, thuộc xã Trung Lương, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tỉnh. Hằng năm con cháu của Ngài dù ở đâu xa xôi cũng nhớ ngày giỗ tổ 08/01 âm lịch, và đều cố gắng tụ tập về quê nhà để thắp nén hương thơm và tấm lòng thành dâng kính và tưởng nhớ tổ tiên.

Tôi hiện nay đang học ở Nhật nên không về quê để được cùng gia đình và bà con dòng họ thắp hương kính bái tổ tiên được; nhưng với tấm lòng thành đã viết bài về tổ tiên và bây giờ cho lên trang Blog này. Trang này tôi làm để một mặt giúp tôi và con em trong họ hàng học hành, nghiên cứu (tôi chưa chia sẽ rộng rải trang này cho người khác, ai muốn đọc thì phải có lời mời của tôi) ; mặt khác để lưu lại các bài viết liên quan đến dòng họ.
Rất mong những người trong họ Bùi (người cùng huyết thống) hãy lấy quê cha đất tổ làm nền tảng để có thể tiến bước vững hơn trên đường đời và phấn đấu thành một con người hữu ích cho gia đình-tổ tiên, cho quê hương và cho xã hội.

"Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ...
Sẽ không lớn nổi thành người."

Dự thảo Dự án xây dựng nhà thờ họ Bùi

1. Môc ®Ých, ý nghÜa: X©y nhµ thê thø nhÊt lµ ®Ó tho¶ m¶n vÒ mÆt t×nh c¶m, con ch¸u cã chæ ®Ó t­ëng nhí tæ tiªn, tá lßng hiÕu th¶o vµ biÕt ¬n nh÷ng ng­êi ®· khuÊt; mÆt kh¸c, còng tho¶ m¶n yÕu tè t©m linh, qua ®ã kú väng tæ tiªn sÏ phï hé, ®é tr× cho con ch¸u ®êi sau.

2. Yªu cÇu c¬ b¶n cña viÖc x©y dùng nhµ thê:

2.1. Tõ môc ®Ých vµ ý nghÜa ®ã, viÖc x©y dùng nhµ thê hä tr­íc hÕt ph¶i tho¶ m¶n hai yÕu tè c¬ b¶n lµ: kiÕn tróc nhµ thê ph¶i ®¶m b¶o tÝnh trang nghiªm, phï hîp víi viÖc thê cóng ®Ó tho¶ m¶n nhu cÇu t×nh c¶m cña con ch¸u mu«n ®êi sau; thø hai, vÞ trÝ vµ kiÕn tróc cña nhµ thê ph¶i hîp thùc tÕ vµ luËt phong thñy.

Ngoµi ra, viÖc x©y dùng ®ã cßn ph¶i mét mÆt kh«ng g©y ra c¸c khã kh¨n vÒ tµi chÝnh cho c¸c con ch¸u víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ cßn ®ang khiªm tèn; mÆt kh¸c, nhµ thê hä Bïi còng ph¶i xøng ®¸ng víi tÇm vãc cña nã ngoµi tÝnh réng lín vµ nghiªm trang, nã cßn ph¶i thÓ hiÖn ®­îc truyÒn thèng tæ tiªn vµ nÐt v¨n ho¸ cña d©n téc.

2.2. §Ó tr¸nh sai lÇm cò, tøc lµ nhµ thê lµm ch­a ®­îc bao l©u nay ®· ph¶i tÝnh ®Õn chuyÖn ph¸ ®i ®Ó x©y dùng l¹i. §Ëp nhµ thê ®Ó x©y dùng l¹i lµ ®iÒu rÊt kiªng kþ, thÕ nªn cÇn ph¶I tÝnh ®Õn viÖc lµm ch¾c ch¾n ngay tõ b©y giê. ViÖc x©y dùng nªn cã sù bµn luËn gi÷a nhiÒu thÕ hÖ, ®Ó lµm sao kÓ tõ sau khi x©y dùng xong lÇn nµy th× con ch¸u nhiÒu ®êi sau ch­a cÇn tÝnh ®Õn chuyÖn lµm l¹i nhµ thê. Vµ mäi viÖc chØnh söa sau nµy kh«ng ph¸ vì cÊu tróc cò, mµ nã chØ bæ sung thªm.

2.3. §Ó lµm ®­îc nh­ thÕ cÇn ph¶i tèn rÊt nhiÒu thêi gian vµ tiÒn b¹c, v× thÕ cÇn ph¶i ph©n chia viÖc x©y dùng nhµ thê ra nhiÒu tiÓu dù ¸n nhá. Vµ råi sÏ bµn b¹c viÖc thùc thi dù ¸n nµo tr­íc. Lµm nh­ thÕ, nÕu thÕ hÖ nµy ch­a lµm xong th× thÕ hÖ kÕ tiÕp cø viÖc x©y dùng trªn quy ho¹ch tæng thÓ ®ã, tr¸nh viÖc ph¶i ®Ëp ph¸, lµm l¹i g©y thiÖt h¹i cho bµ con trong dßng hä vµ gi¶m bít tÝnh linh thiªng cña viÖc x©y dùng nhµ thê. §iÒu nµy, mét mÆt tho¶ m¶n ®­îc nhu cÇu cña thÕ hÖ nµy muèn ®­îc gãp søc x©y dùng nhµ thê cña dßng hä; mÆt kh¸c tho¶ m¶n ®­îc nhu cÇu cña ®êi sau cÇn cã mét chæ thê xøng ®¸ng cho Tæ tiªn.

2.4. Trªn tinh thÇn ®ã, Dù th¶o nµy t¹m thêi chia Dù ¸n x©y dùng nhµ thê hä ra c¸c phÇn c¬ b¶n sau ®©y (tÝnh tõ ngoµi vµo trong): 1/ Cæng vµ Ngâ ra vµo nhµ thê; 2/ V­ên hoa vµ Vßi phun n­íc; 3/ Cho kh¾c l¹i Bia §¸ vµ lµm thªm con Rïa §¸; 4/ X©y dùng Nhµ Thê; 5/ Trang trÝ Néi thÊt.

3. C¸c gãi thÇu c¬ b¶n cña dù ¸n:

3.1. Cæng vµ Ngâ vµo nhµ thê: Cæng nªn x©y dùng theo kiÓu Cæng §µi Khuª C¸c ë V¨n MiÕu Quèc Tö Gi¸m, mÉu theo h×nh chôp ®Ýnh kÌm. Lý do cña viÖc lùa chän nµy lµ: thø nhÊt, ®ã lµ biÓu t­îng v¨n ho¸ cña d©n téc ViÖt; thø hai, ¤ng Tæ dßng hä còng lµ ng­êi ®ang ®­îc l­u danh t¹i khu V¨n MiÕu nµy.

Cæng vµ Ngâ vµo cã ®é réng kho¶ng 1,7 m. Hµng rµo cña Ngâ vµo nÕu trång b»ng c©y gi©m bôt th× tèt (“hµng rµo gi©m bôt ®á hoa quª, nhí cæng nhµ x­a B¸c trë vÒ” ). Nhµ b¸c H¸n vµ nhµ «ng §Þnh vÉn cã hai cöa ®Ó th«ng ra ®i lªn nhµ Thê, tr¸nh viÖc bÞt kÝn l¹i t¹o ra sù c¸ch biÖt cña nhµ thê, c¸ch biÖt tæ tiªn vµ con ch¸u.

3.2. V­ên C©y c¶nh vµ Vßi phun n­íc: Khung c¶nh nµy, mét phÇn ®Ó t¹o c¶nh, phÇn quan träng kh¸c lµ t¹o sù hoµ hîp vÒ mÆt phong thñy, c¶n c¸c ¸m khÝ tõ ngoµi vµo nhµ thê. L¾p ®µi phun n­íc, dïng bån n­íc vµ cã mét m¸y b¬m riªng. Khi cã dÞp cóng lÔ th× cho n­íc phun t¹o c¶nh cho nhµ thê.

3.3.Bia §¸ vµ Rïa §¸: Bãc líp vâ xi m¨ng tr¸m vµo bia ®¸, tr¶ l¹i nguyªn thÓ tÊm Bia §¸ ®· ®­îc nhµ Vua ban tÆng cho ¤ng Tæ, vµ cho kh¾c l¹i ch÷ lªn tÊm Bia ®ã. TÊm bia ®ã nªn ®­îc ®Æt lªn trªn mét con Rïa b»ng ®¸ ®Ó thÓ hiÖn tÝnh tr­êng tån, vÜnh cöu; mÆt kh¸c, còng lµ nÐt riªng ®Ó thÓ hiÖn nÐt v¨n ho¸ ®éc ®¸o cña d©n téc ViÖt, nh­ c¸ch ®· lµm ë V¨n MiÕu Quèc Tö Gi¸m.

3.4. X©y dùng Nhµ Thê: Nhµ Thê nªn x©y dùng thµnh hai tÇng. TÇng d­íi nªn cã 03 gian nhá ®Ó lµm Th­ viÖn cña dßng hä, vµ khi ®Õn ngµy giç Tæ th× dïng n¬i ®ã ®Ó con ch¸u giao l­u v¨n nghÖ vµ ¨n uèng. Th­ viÖn cña dßng hä chØ cÇn cã kho¶ng hai m¸y tÝnh vµ s¸ch, b¸o, t¹p chÝ ®Ó con em trong dßng téc vµ con ch¸u trong lµng cã thÓ m­în häc vµ ®äc tham kh¶o. Kho¶n trang bÞ cho Th­ viÖn cã thÓ trang bÞ qua nhiÒu giai ®o¹n, nhiÒu thÕ hÖ.

TÇng trªn chØ mét gian, gÊp 1,5 gian d­íi, dïng ®Ó thê tù. Ph¶i ®¶m b¶o ®é cao cña chæ thê tù ®ã, nghÜa lµ nªn cao h¬n c¸c ng«i nhµ d©n gÇn ®ã. §iÒu nµy ®Ó t¹o sù th«ng tho¸ng vµ kho¸ng ®¹t cho chæ thê tù, nhê ®ã mµ con ch¸u ®êi sau cã thÓ v­¬n cao, bay xa mµ kh«ng bÞ c¶n ph¸.

Nhµ thê tèt nhÊt nªn ®­îc lµm b»ng lo¹i gç tèt nÕu cã thÓ, nÕu kh«ng th× sö dông c¸c mµu s¬n vµ c«ng nghÖ gi¶ gç.

3.5.Trang trÝ néi thÊt: Néi thÊt bao gåm c¸c lo¹i ®å thê cóng, nh­ l­u h­¬ng, chÐn n­íc, chÐn r­îu, b×nh hoa, c¸c c©u ®èi, ®Ìn.v.v…

4. C¸c viÖc kh¸c: Nªn l¾p mét ®­êng ®iÖn riªng cho nhµ thê. Trªn nhµ thê cã mét tñ nhá ®Ó bá c¸c ®å thê cóng cña nhµ thê.

NÕu ai muèn mua s¾m c¸c vËt dông thê cóng nªn cóng b»ng tiÒn, sau ®ã mua ®Ó ®¶m b¶o tÝnh ®ång bé, tr¸nh viÖc l·ng phÝ khi ®å dïng mua vÒ kh«ng dïng ®Õn.

5. C¸c ý kiÕn ®ãng gãp kh¸c:

5.1.

5.2.

5.3.

Néi dung th¶o luËn

1. X©y nhµ thê gåm nh÷ng gãi thÇu nµo?

2. KiÕn tróc tæng thÓ thÕ nµo? ý nghÜa cña kiÕn tróc ®ã nh­ thÕ nµo?

3. VËt liÖu lo¹i g×? Ai lo vËt t­?

4. C¸ch thøc x©y dùng? NhiÒu ®ît hay mét lÇn? Tù x©y hay thuª ng­êi?

5. Thêi gian x©y dùng?

6. VÊn ®Ò Ngâ vµ Cöa ngâ, kiÓu g×, bao nhiªu m?

7. V­ên hoa vµ Vßi phun n­íc cã kh«ng…, nÕu cã th× réng hÑp thÕ nµo cho hµi hoµ?

8. Bia ®¸? Cã nªn kh¾c l¹i, ai kh¾c, khi nµo, ®Æt ë ®©u…?

9. Nguyªn t¾c trang trÝ nét thÊt thÕ nµo cho trang nghiªm, hµi hoµ vµ gän?

10. C¸c vÊn ®Ò kh¸c n¶y sinh cÇn bµn:

Hà Tĩnh- Vùng quê thơ mộng của Việt Nam

Bïi §øc KÝnh -ViÖn Khoa häc X· héi ViÖt Nam

Tõ thñ ®« Hµ Néi, ®i b»ng tµu mÊt kho¶ng 6 giê, tøc lµ chØ sau mét ®ªm ngñ trªn tµu, lµ s¸ng h«m sau b¹n ®· cã mÆt t¹i Hµ TÜnh. Hµ TÜnh thuéc khu vùc miÒn Trung cña ViÖt Nam, diÖn tÝch tù nhiªn 6.056 km², d©n sè kho¶ng 1,4 triÖu ng­êi. N¬i ®©y cã rÊt nhiÒu c¶nh ®Ñp, võa hïng vÜ võa th¬ méng, lµ nguån c¶m høng v« tËn cho c¸c nhµ v¨n, nhµ th¬ s¸ng t¸c.

Hµ TÜnh cã nói non hïng vÜ, ch¼ng h¹n nh­ d·y Hång LÜnh gåm cã 99 ngän; Hµ TÜnh còng rÊt næi tiÕng víi nh÷ng con s«ng th¬ méng, nh­ dßng s«ng La mµ khi ch¶y qua ®Þa phËn cña tØnh NghÖ An nã ®­îc ®æi tªn thµnh s«ng Lam, ®ã còng lµ tªn cña mét ®éi bãng næi tiÕng cña ViÖt Nam mµ hÇu nh­ ng­êi ViÖt nµo còng biÕt. BiÓn ë Hµ TÜnh th× nhiÒu vµ ®Ñp, ng­êi khã tÝnh nhÊt khi ®i t¾m biÓn ë ®©y còng ph¶i ngì ngµng tr­íc vÎ ®Ñp l¹ lïng cña nã. Trong sè nh÷ng b·i biÓn cña Hµ TÜnh, nçi tiÕng nhÊt lµ biÓn Thiªn CÇm, n»m kÒ mét ®åi th«ng xanh ng¾t, ®©y lµ ®Þa ®iÓm ­a thÝch cña c¸c ®«i uyªn ­¬ng ®Ó tr¶i nghiÖm tuÇn tr¨ng mËt.

SÏ lµ thiÕu sãt nÕu khi ®Õn Hµ TÜnh mµ l¹i kh«ng ghÐ th¨m quª h­¬ng cña nh÷ng con ng­êi ­u tó ë vïng ®Êt nµy nh­ NguyÔn Du, NguyÔn C«ng Trø, TrÇn Phó, Xu©n DiÖu... VÒ th¨m Hµ TÜnh b¹n còng nªn ghÐ th¨m c¸c ng«i ®Òn, ng«i chïa cæ ë vïng ®Êt nµy nh­ ®Òn Chî Cñi, chïa Thiªn T­îng, chïa H­¬ng TÝch…®Ó hiÓu thªm vÒ truyÒn thèng cña d©n téc ViÖt. Bªn c¹nh nh÷ng th¾ng c¶nh hïng vÜ -th¬ méng cña t¹o ho¸ vµ nh÷ng ®Þa danh lÞch sö- v¨n ho¸ næi tiÕng, ë Hµ TÜnh cßn cã rÊt nhiÒu mãn ¨n ngon. Ch¼ng h¹n nh­ c¸ lãc (c¸ qu¶) om khÕ, c¸ trª kho niªu, ch¸o l­¬n, ch¶ r­¬i…Vµ nhiÒu lo¹i tr¸i c©y ngon nh­ b­ëi Phóc Tr¹ch, nh·n lång…

Hµ TÜnh kh«ng ån µo- n¸o nhiÖt, mµ yªn tÜnh-s©u l¾ng; Hµ TÜnh kh«ng hiÖn ®¹i- tr¸ng lÖ, mµ hoang s¬ méc m¹c víi mïi th¬m cña c¸c loµi hoa ®ång néi. Khi b¹n vÒ th¨m vïng ®Êt nµy b¹n sÏ ®­îc t¾m m×nh trong dßng v¨n ho¸ ®a d¹ng vµ ®Çy b¶n s¾c d©n téc cña vïng ®Êt ®­îc xem lµ “§Þa linh nh©n kiÖt” nµy; b¹n sÏ cã c¬ héi lµm quen víi nh÷ng con ng­êi méc m¹c, trung thµnh vµ rÊt ®æi thñy chung n¬i ®©y. NÕu b¹n lµ ng­êi s©u s¾c vµ giµu t×nh c¶m, t«i ®å r»ng b¹n sÏ thÝch l¾m khi vÒ th¨m vïng ®Êt nµy vµ råi sÏ muèn quay l¹i nhiÒu lÇn n÷a.

Gia phả là gia bảo ?

Đúng và rất đúng với những người có ý thức tôn kính tổ tiên và quý trọng tình cảm họ hàng gia tộc. Gia phả là lịch sử của một dòng họ, một gia đình lớn. Thiết tưởng không cần phải nói nhiều về ý nghĩa mà mỗi cuốn gia phả của từng dòng họ đều đã nói rõ trong từng lời tựa. Đành rằng cái ăn, cái mặc để nuôi sống gia đình và bản thân là việc hàng đầu. Nhưng có thấy nỗi day dứt của những người có tâm huyết muốn truyền cho con cháu biết đời cha mình do ai sinh ra, từ đâu đến, tổ tiên công đức ra sao, ngặt vì gia phả đã mất; có thấy được nỗi niềm của những người trú ngụ ở phương xa không được cha ông truyền cho biết gốc gác của mình từ đâu, họ hàng là ai, khi đó mới thấy đầy đủ ý nghĩa của hai chữ "Gia phả-Gia bảo". Giọt nước rất quý đối với người sống trên sa mạc, còn đối với người sống ven sông, dễ gì mỗi lần "Uống nước" lại phải "Nhớ nguồn".

Gửi bởi: vietnamgiapha.com

Ngày: 26/10/2004

Lịch sử các loại chữ viết Việt Nam

Trong lịch sử hình thành và phát triển, chữ Việt cũng chịu nhiều ảnh hưởng của lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt.

Chữ Hán

Chữ Hán vào Việt Nam theo con đường giao lưu văn hóa bắt đầu từ thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Hiện nay, ở Việt Nam còn lưu giữ được số hiện vật như đỉnh cổ có khắc chữ tượng hình (chữ Hán cổ). Điều này là một phần chứng minh được rằng chữ Hán cổ xuất hiện ở Việt Nam khá sớm và thực sự trở thành phương tiện ghi chép và truyền thông trong người Việt kể từ những thế kỷ đầu Công nguyên trở đi.

Đến thế kỷ VII - XI chữ Hán và tiếng Hán được sử dụng ngày càng rộng rãi ở Việt Nam. Thời kỳ này tiếng Hán được sử dụng như một phương tiện giao tiếp, giao lưu kinh tế thương mại với Trung Quốc. Do Việt Nam bị ách đô hộ của phong kiến phương Bắc trong khoảng thời gian hơn một ngàn năm, vì vậy hầu hết các bài văn khắc trên tấm bia đều bằng chữ Hán. Qua đó, chúng ta có thể thấy rằng chữ Hán có ảnh hưởng to lớn như thế nào đối với nền văn hóa của nước Việt Nam xưa. Từ sau thế kỷ thứ X, tuy Việt Nam giành được độc lập tự chủ, thoát khỏi ách thống trị của phong kiến phương Bắc, nhưng chữ Hán và tiếng Hán vẫn tiếp tục là một phương tiện quan trọng để phát triển văn hóa dân tộc.

Chữ Nôm

Dù chữ Hán có sức sống mạnh mẽ đến đâu chăng nữa, một văn tự ngoại lai không thể nào đáp ứng, thậm chí bất lực trước đòi hỏi, yêu cầu của việc trực tiếp ghi chép hoặc diễn đạt lời ăn tiếng nói cùng tâm tư, suy nghĩ và tình cảm của bản thân người Việt. Chính vì vậy chữ Nôm đã ra đời để bù đắp vào chỗ mà chữ Hán không đáp ứng nổi.

Chữ Nôm là một loại văn tự xây dựng trên cơ sở đường nét, thành tố và phương thức cấu tạo của chữ Hán để ghi chép từ Việt và tiếng Việt. Quá trình hình thành chữ Nôm có thể chia thành hai giai đoạn:

Giai đoạn đầu, tạm gọi là giai đoạn "đồng hóa chữ Hán", tức là dùng chữ Hán để phiên âm các từ Việt thường là tên người, tên vật, tên đất, cây cỏ chim muông, đồ vật... xuất hiện lẻ tẻ trong văn bản Hán. Những từ chữ Nôm này xuất hiện vào thế kỷ đầu sau Công nguyên (đặc biệt rõ nét nhất vào thế kỷ thứ VI).

Giai đoạn sau: Ở giai đoạn này, bên cạnh việc tiếp tục dùng chữ Hán để phiên âm từ tiếng Việt, đã xuất hiện những chữ Nôm tự tạo theo một số nguyên tắc nhất định. Loại chữ Nôm tự tạo này, sau phát triển theo hướng ghi âm, nhằm ghi chép ngày một sát hơn, đúng hơn với tiếng Việt. Từ thời Lý thế kỷ thứ XI đến đời Trần thế kỷ XIV thì hệ thống chữ Nôm mới thực sự hoàn chỉnh. Theo sử sách đến nay còn ghi lại được một số tác phẩm đã được viết bằng chữ Nôm như đời Trần có cuốn "Thiền Tông Bản Hạnh". Đến thế kỷ XVIII - XIX chữ Nôm đã phát triển tới mức cao, át cả địa vị chữ Hán. Các tác phẩm như hịch Tây Sơn, Khoa thi hương dưới thời Quang Trung (1789) đã có bài thi làm bằng chữ Nôm. Truyện Kiều của Nguyễn Du cũng được viết bằng chữ Nôm là những ví dụ.

Như vậy, có thể thấy chữ Hán và chữ Nôm có những khác nhau cơ bản về lịch sử ra đời, mục đích sử dụng và mỗi chữ có bản sắc riêng về văn hóa.

Chữ Quốc ngữ hiện nay

Việc chế tác chữ Quốc ngữ là một công việc tập thể của nhiều linh mục dòng tên người châu Âu, trong đó nổi bật lên vai trò của Francesco de Pina, Gaspar d'Amaral, Antonio Barbosa và Alexandre De Rhodes. Trong công việc này có sự hợp tác tích cực và hiệu quả của nhiều người Việt Nam, trước hết là các thầy giảng Việt Nam (giúp việc cho các linh mục người Âu). Alexandre De Rhodes đã có công lớn trong việc góp phần sửa sang và hoàn chỉnh bộ chữ Quốc ngữ. Đặc biệt là ông đã dùng bộ chữ ấy để biên soạn và tổ chức in ấn lần đầu tiên cuốn từ điển Việt - Bồ - La (trong đó có phần về ngữ pháp tiếng Việt) và cuốn Phép giảng tám ngày. Xét về góc độ ngôn ngữ thì cuốn diễn giảng vắn tắt về tiếng An Nam hay tiếng đàng ngoài (in chung trong từ điển) có thể được xem như công trình đầu tiên khảo cứu về ngữ pháp. Còn cuốn Phép giảng tám ngày có thể được coi như tác phẩm văn xuôi đầu tiên viết bằng chữ Quốc ngữ, sử dụng lời văn tiếng nói bình dân hàng ngày của người Việt Nam thế kỷ XVII.

Tuy chữ Quốc ngữ của Alexandre De Rhodes năm 1651 trong cuốn từ điển Việt - Bồ - La đã khá hoàn chỉnh nhưng cũng phải chờ đến từ điển Việt - Bồ - La (1772), tức là 121 năm sau, với những cải cách quan trọng của Pigneau de Behaine thì chữ Quốc ngữ mới có diện mạo giống như hệ thống chữ Việt mà chúng ta đang dùng hiện nay.

Theo e-cadao.com

Gìn giữ gia phong

Con cháu về thăm nơi thờ cúng tiền hiền, nét văn hóa cần biểu dương - ảnh: T.Đ.T Có những người đã âm thầm bảo vệ hương án thờ ông bà tổ tiên, giữ cho đến chết những bảng phả hệ, những sắc phong của dòng tộc giữa binh biến và ly tán. Có người đã ngã xuống để giữ gìn đến cùng những vật gia bảo ấy. Đại ấn của vua Lê Thánh Tông Ở làng Hương Quế bên Quốc lộ 1A, thuộc xã Quế Phú, huyện Quế Sơn, Quảng Nam có một nhà thờ của tộc Phạm xây dựng từ thời vua Tự Đức. Ngoài việc thờ cúng tổ tiên, nơi đây còn lưu giữ gia phả tộc họ và 6 tờ sắc phong từ các đời chúa Nguyễn, vua Lê; trong đó có đại ấn "Đế mạng chi bửu" của vua Lê Thánh Tông và "Chế mạng chi bửu" của vua Lê Thần Tông ban tặng cách đây gần 6 thế kỷ vẫn còn nguyên vẹn, được bảo vệ cẩn thận trong một ống đồng. Theo gia phả tộc Phạm ở Hương Quế, bậc tiền hiền vào đây đầu tiên là Phạm Nhữ Dực, con trai thứ 5 của danh tướng Phạm Ngũ Lão đời Trần. Năm 1401, Phạm Nhữ Dực giữ chức Chánh đô án vũ sứ phụ trách di dân ở khu vực Quảng Nam - Quảng Ngãi. Cháu nội của ông về sau là Phạm Nhữ Tăng theo vua Lê Thánh Tông vào Nam năm 1471 rồi được phong chức Quảng Nam thừa tuyên đô thống. Ông mất năm 1478 ở Bình Định, được vua cho cải táng đưa về an nghỉ tại làng Hương Quế. Trước mộ của cụ Phạm Nhữ Tăng hiện nay vẫn còn câu đối do chính vua viết, tạm dịch nghĩa: Nghĩa sĩ lắm mưu cơ, góp sức đồng lòng bình Chiêm quốc; Gương đài thêm rạng rỡ, hương hồn ngàn thuở rạng trời Nam. Ông Phạm Trợ, người đang được giao trọng trách giữ gìn những tài liệu quý giá có một không hai nêu trên kể lại: Vị tiền nhiệm trước đây là cụ Phạm Trí, nay đã trên 96 tuổi, là hậu duệ đời thứ 17 của tộc Phạm vào định cư ở xứ đàng Trong. Cụ Trí theo lời trăn trối của các đấng sinh thành là sống chết gì mỗi thế hệ cũng phải thay nhau giữ cho được gia bảo của tổ tiên, nên dù chiến tranh, ly tán mấy mươi năm cụ Trí đã phải vất vả mang theo bên mình. Trong đời cụ Trí, một lần vào năm 1949, lính Pháp đi lùng sục đốt phá làng đã vào nhà thờ tộc Phạm lục tìm tài liệu, vũ khí của Việt Minh. Chúng đã lật tung gia phả, những tờ sắc phong ấy và ném bay tứ tán. Khi chúng rút quân, ông mới đi nhặt lại cất giữ và rất may không có sự hư hại nào. Khi giao nhiệm vụ lại cho ông Trợ, cụ Trí đã sống ngót một thế kỷ, nhưng ông nói khiêm tốn: Việc lớn nhất đời tôi là giữ được nguyên vẹn bửu bối của tổ tiên để lại! Bức gia phả đẫm máu Làng Kim Đái nay thuộc xã Tam Thăng, huyện Núi Thành (Quảng Nam), từ xưa đã nổi tiếng với hai câu thơ Kim Đái đai vàng đâu thuở trước/Thạch Kiều cầu đá mãi còn đây. Trong chiến tranh, xóm Áp Bắc thuộc làng Kim Đái chỉ có 45 nóc nhà nhưng đã có đến 70 liệt sĩ và 15 bà mẹ Việt Nam anh hùng. Địa đạo Áp Bắc dài gần 2 cây số ẩn sâu dưới những lũy tre làng đã góp phần cùng với địa đạo Kỳ Anh gần đó lập nên nhiều chiến tích vẻ vang. Ông Trương Đưa, trưởng tộc Trương ở đây là một trong những người tham gia bám trụ, đào địa đạo trong nhiều năm. Ông đã bị lính Mỹ bắn chết trong một hoàn cảnh rất hy hữu và hết sức cảm động vào năm 1969. Hôm ấy xóm Áp Bắc chìm trong lửa đạn. Lính Mỹ từ căn cứ Chu Lai mở cuộc hành quân càn quét vùng ven biển. Nhà thờ họ Trương bị đốt cháy. Là trưởng tộc, ông Đưa quyết bảo vệ cho được bộ phả hệ của dòng họ đang bị nguy cơ biến thành tro. Ông quyết xông vào lửa ôm lấy ống tre đựng bảo vật chạy thoát ra ngoài. Lính Mỹ tưởng Việt cộng ôm súng liền bắn theo, ông ngã quỵ xuống bờ rào và tắt thở. Bộ phả hệ vẫn được nắm chặt trong bàn tay nhuốm đầy máu. Dân làng, vợ con chôn cất ông trong nước mắt và mang bộ phả hệ ấy về giữ cho đến ngày hòa bình... Trên đây là hai trường hợp cảm động mà chúng tôi ghi lại được sau những lần đi thực tế ở Quảng Nam. Giữ gìn gia phong cũng chính là giữ lại một phần quan trọng của văn hóa và lịch sử- nguồn cội của mỗi chúng ta. Những giá trị ấy xứng đáng được trả giá như thế để bảo tồn và truyền lại cho con cháu đời sau. Trương Điện Thắng

Gửi bởi: Thanh Nien

Ngày: 24/05/2005

Chuyện những cuốn gia phả cũ

Đưa gia phả lên mạng Không như việc xây mới một nhà từ đường, tu sửa lại khu mộ tổ, hay như bất cứ một động tác "phú quý sinh lễ nghĩa" nào, đưa gia phả lên mạng là một bước đi phù hợp với thời đại. Chuyện những cuốn gia phả cũ Trên 100 cuốn gia phả từ cũ đến mới trải dài từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 20 với sự góp mặt của đông đảo các dòng họ, chi họ ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam, gần 20 panô tham gia trưng bày chuyên đề, hơn 60 bài tham luận hội thảo. Bấy nhiêu trước hết là cố gắng của Bảo tàng Dân tộc học, phối hợp với Viện Nghiên cứu Hán - Nôm và CLB UNESCO. Nhưng sâu xa của câu chuyện giữ phả, là cả một quá trình dài bất chấp bom đạn, thời gian của những người giữ phả mà ý nghĩa của nó, nói như nhà "gia phả học" Dã Lan Nguyễn Đức Dụ: "Nếu như sử là gốc của một nước thì phả chính là gốc của một nhà". Một vài gia phả sớm nhất ở ta hiện còn giữ được từ thế kỷ 16-17 nhưng phần lớn là được lập từ thế kỷ 18-19 hay đầu thế kỷ 20. Những mối liên hệ về dòng tộc sau 5-7 đời thường hay bị quên lãng hoặc đứt quãng nên về sau, nhiều dòng họ có kinh nghiệm và ý thức ghi chép và truyền giữ gia phả liền hơi từ đời này sang đời khác. Chuyện kể từ Hải Lăng - Quảng Trị: Phả được cuộn lại, cất trong một ống quyển dài tới tận 70cm, to bằng cái phích nước, treo cạnh bàn thờ họ. Điều đáng nói là luôn luôn, cái "ống quyển" đặc biệt đó được treo một cách lỏng lẻo nhất để đề phòng bất kỳ lúc nào có sự cố cũng có thể kịp gỡ ra mang đi ngay. Lặn lội đưa cái "ống quyển gia bảo" ấy từ Quảng Trị ra Hà Nội để tham dự cuộc trưng bày, những người giữ phả ấy kể: ề chỗ bọn tui, khi cháy nhà, việc đầu tiên người ta chưa lo cứu đồ đoàn, tiền bạc mà lo trước nhất là cứu cái ống quyển này. Cả khi bom đạn, tản cư cũng thế... Cẩn thận hơn, họ Lê ở Nghệ An còn cho chép gia phả làm 6 bản. Sự cẩn trọng quả không thừa: Sau 60, 70 năm, nay chỉ còn lại một bản. Nhiều dòng họ, hễ khi có biến động, lại đem cất gia phả vào chum, chôn xuống đất. Gia phả họ một dòng người Tày ở bản Giạ (Xuân Nam, Văn Quan, Lạng Sơn) do ông Hà Đức Thận viết năm 1714 có ghi ông tổ vốn người huyện Thanh Oai, theo Lê Lợi khởi nghĩa lập nhiều công lớn rồi được phong đô đốc, về trấn thủ ải Nam Quan. Hàng trăm gia đình người Tày này hiện đang sống tại Văn Quan. Lần theo chỉ dẫn của gia phả, họ đã tìm thấy mộ tổ và những người cùng dòng máu xa xưa tại xã Cao Viên, Thanh Oai, Hà Tây. Cuốn phả hệ bằng vải đồ sộ dài 5,7m, rộng hơn 2m của họ Đàm ở Hà Nội cho hay: Nhiều người Tày hiện nay ở Cao Bằng lại là vốn gốc họ Đàm ở Hải Dương. Trong đó, có Thượng tướng Đàm Quang Trung. Cũng nhờ việc tra cứu, chắp nối gia phả dòng họ bằng những cuốn gia phả vượt thời gian này mà nhiều dòng họ ngày nay đã tìm được về với cội nguồn sâu rộng của mình. Họ Mạc trải qua hàng thế kỷ phân ly phải thay tên đổi họ, nay đã tập hợp được hơn 300 chi họ từ những người mang tên họ khác nhau như: Bùi, Hoàng, Trần, Phan, Phạm, Nguyễn, Vũ... Chính vậy mới có chuyện, có nhiều người họ Lều ở Thanh Trì - Hà Nội ngày nay lại thờ tổ tiên là cụ Mạc Đĩnh Chi... Khái niệm gia phả mới "Đang hình thành một lớp người già về hưu có học thức cao và càng có ý thức cao hơn trong câu chuyện giữ phả ở nước mình - PGS-TS Nguyễn Văn Huy - Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học - nói, đó chính là một trong những mảnh đất tốt cho chúng ta gieo truyền thống vào hiện đại, nói với lớp trẻ ngày nay bằng những lời gan ruột, "có sách, có chứng". Nhưng vấn đề mới ở đây cách lập mới hay viết tiếp một cuốn gia phả ngày nay nên như thế nào. Không ít người cho rằng gia phả là phải lưu trên giấy, trên gỗ, trên đá, trên lụa.. thì mới gây cho con cháu đời sau cảm giác linh thiêng mỗi khi tìm về lần giở. Tôi không cho sự linh thiêng của gia phả là nằm ở trong chất liệu chuyển tải nó mà phải là cái tinh tuý trong lời văn của nó". Lấy sự khuyến học làm đầu, gia phả họ Nguyễn, 1904, ở Lai Xá, Hoài Đức, Hà Tây dặn: "Điều trọng yếu là con cháu phải lấy hiếu lễ làm đầu, không thể nào quên điều đó. Số 300 bát thóc, trừ phần bán đi nộp thuế, phần còn lại được bao nhiêu, mua khăn, nón, áo quần thưởng cho con cháu theo học...". Cũng trong cuốn gia phả này, ngay từ năm 1904, người ta đã thấy những lời răn dạy con cháu không được hút thuốc phiện hết sức thấm lý thấm tình: "Nếu con cháu nào cố ý mắc phải, ai trông thấy có bàn đèn, thì họ ta phạt tội, đuổi ra ngoài họ, không cho vào nhà thờ và không được dự hưởng vào các khoản: Ruộng học, ruộng giỗ... Nếu biết hối tâm nghĩ lại, mà hối cải sửa bỏ, thì phải sửa trầu cau đến lạy tổ tiên, cảm ơn anh em và toàn tộc họ. Tộc họ sẽ thể tình mà thứ lỗi cho...". Ông Nguyễn Văn Huy nói thêm: "Phải bảo tồn những gia phả cũ, không chỉ với tư cách là gia bảo của một dòng họ mà còn là tài sản tinh thần của một đất nước. Nhưng đồng thời, cũng cần có những gia phả mới, với nội dung và hình thức thể hiện mới. Trong đó, không thể và không nên bỏ qua sự tiện lợi của máy tính và mạng trong việc lập những cây phả hệ một cách nhanh nhất, chính xác, rõ ràng và có thể truyền đi rộng rãi, bảo quản được một cách tốt nhất, lâu nhất. Trong xu hướng và trào lưu về nguồn rộng rãi hiện nay, theo tôi, đó là một cách tốt nhất cho lớp trẻ bây giờ". Thủy Lê http://www.laodong.com.vn/pls/bld/display$.htnoidung(40,4551)

Gửi bởi: hopham.net anmomad

Ngày: 19/03/2005

Gia phả: truyền thống và hiện đại

Giới thiệu Gia phả Theo từ điển Hán Việt Thiều Chửu, Gia là; 1 : Ở. 2 : Chỗ ở (nhà). 3 : Vợ gọi chồng là gia 家, cũng như chồng gọi vợ là thất 室. 4 : Ở trong một cửa gọi là một nhà. Như gia trưởng 家長 người chủ nhà, gia nhân 家人 người nhà, v.v. 4 : Có cái học vấn giỏi riêng về một môn gọi là gia. Như văn học gia 文學家, nhà văn học, chính trị gia 政治家 nhà chính trị, v.v. 5 : Tự xưng người tôn trưởng của nhà mình cũng gọi là gia. Như gia phụ 家父 cha tôi, gia huynh 家兄 anh tôi, v.v. 6 : Giống gì nuôi ở trong nhà cũng gọi là gia. Như gia cầm 家禽 giống chim nuôi trong nhà, gia súc 家畜 giống muông nuôi trong nhà. Phả là; 1: Phả, sổ chép về nhân vật và chia rành thứ tự. Như gia phổ 家譜 phả chép thế thứ trong nhà họ. 2 : Niên phổ 年譜 phả chép các người cùng tuổi hay cùng đỗ một khoa. Người cùng họ gọi là đồng phổ 同普. Vì thế nên anh em kết nghĩa cũng gọi là phổ huynh đệ 譜兄弟. 3 : Các khúc âm nhạc phải chế ra phả để làm dấu hiệu. Vì thế nên khúc hát gọi là phổ. Ta quen đọc là phả. Người Việt Nam ta có câu nói: “Sống lâu, chết nhanh”, nghĩa là khi một con người qua đời, người ta rất mau quên đi. Đến khi đi dự giỗ đầu, chợi nhớ lại, thì mới “ồ, thế mà Ông/Bà ấy đã mất 3 năm rồi, nhanh thật" . Cuộc sống là cát bụi, là tạm bợ thôi. Một con người là một hạt cát trong bể cát mênh mông. Tuy vậy, cuộc sống nó cũng có những ràng buộc nhất định về gia đình như ông bà, anh em, con cái,… Người Việt có một phong tục rất hay, đó là thờ cúng tổ tiên ông bà. Theo thiển ý của tôi, cha ông ta đã gửi gắm vào đó một quan niệm sống rất hay. Đó là nề nếp gia phong. Thử tưởng tượng trong một ngày giỗ ông bà, người mẹ chỉ đạo dâu rể, con gái lo việc nấu nướng. Người cha lo việc bày biện lên bàn thờ. Nguời con trai phụ giúp khi cha cần sai vặt. Thái độ thành kính với ông bà tổ tiên của người cha trong một không khí trang nghiêm, trịnh trọng, đầm ấm…của một gia đình như thế, truớc hết có tác dụng tạo nên một nề nếp gia giáo trong nhà. Không cần nói, người con trai phải hiểu là, cha mình tôn trọng ông bà mình, thì mình phải tôn trọng cha mình. Cứ thế cứ thế, đời này sang đời khác. Bên cạnh đó, một lễ giỗ là một cơ hội để các thành viên gia đình tụ họp, hỏi han nhau, giúp đỡ nhau. Truyền thống gia đình là một nét đặc trưng của văn hoá Đông Phương. Tuy nhiên, làm thế nào để nhớ ngày giỗ kỵ của ông bà ? Bởi thế, nước có sử, nhà có phả. Gia phả là một sổ sách ghi chép tên tuổi, thân thế của một dòng họ, ghi chép thế hệ trong họ và lịch sử tổ tiên. Có gia tộc dòng họ mới có gia phả. Gia phả cần thiết cho mỗi gia đình dòng họ, các ngành khoa học, xã hội… là vật thiêng liêng trong gia đình, dòng họ. Nội dung của một gia phả Một gia phả hoàn chỉnh bao gồm những phần sau đây Trước hết, phải có thông tin về người sao lục (biên soạn ) là ai, tên gì, thuộc đời thứ mấy, triều vua nào, năm nào… và tên người tục biên qua các đời cũng có cước chú rõ ràng. Tên tộc họ, địa phương hiện đang sinh sống, các ngày tế lễ như hội mả, tế thu, tế xuân… Tiếp theo, là phả ký hay là gia sử. Nêu nguồn gốc xuất xứ của gia tộc. Gia sử là ghi lại xuất xứ của dòng tộc. Đất nước có lịch sử thì mỗi gia đình cũng có sự tích riêng. Gia sử được ghi theo thứ tự như sau: Mục đích ghi gia sử Nhận định của người viết trước những diễn biến của tông tộc Ảnh hưởng của gia tiên với sự phát triển các thế hệ sau Gia sử được tiến hành và hoàn thành trong bao lâu, vào thời điểm nào của đất nước, tộc họ. Khi biên soạn gia sử, phải phối kiểm với những tài liệu lịch sử, như là niên đại hay sự kiện, thời thế… Tiếp theo, là Thuỷ tổ của dòng họ. Ghi rõ tên người mở đầu một dòng tộc, Nguyên quán ở đâu Nơi đó phong cảnh như thế nào Xuất thân làm nghề gì Gia cảnh ra sao Tới đời nào mơí thiên cư và sinh ra các chi nhánh như thế nào Hoàn cảnh di dời nơi cư trú, lập nghiệp ở đâu.. Nghề nghiệp tăng trưởng ra sao Công đức với xã hội như thế nào Tình trạng dòng tộc hiện nay, sinh sống ở các nơi nào trong nuớc hay ngoài nước. Sau đó, là phả hệ phát sinh từ Thuỷ Tổ cho đến các đời con cháu sau này. Đây là phần quan trọng nhất của gia phả . Bên cạnh đó là phả đồ, là cách vẽ như một cây, từng gia đình là từng nhánh, từ gốc đến ngọn cho dễ theo dõi từng đời. Các quy tắc viết phả hệ như sau: Luôn luôn nhập phả hệ theo hướng từ trên xuống dưới, từ anh qua em. Nghĩa là phải bắt đâu từ thuỷ tổ (đời thứ nhất), sau đó là đời thứ 2 và các anh em ở đời thứ 2.. Trong phả đồ, mỗi đời gồm nhiều gia đình. Mỗi gia đình gồm một người con trai trong tộc và một(hoặc nhiều) người dâu. Nếu đó là con gái trong tộc, thì phần cước chú phải ghi rõ thông tin về người rể, và các cháu ngoại. Con cháu ngoại chỉ ghi vào cước chú của người mẹ ( là con gái của tộc ), chứ không được tạo thành một gia đình con mới. ( Vì đây là gia phả phụ hệ, con cháu ngoại sẽ là con cháu nội của tộc họ của người rể, tức là nằm ở tộc họ khác ) Đối với mỗi người trong tộc, có những thông tin sau: Tên: Gồm tên huý, tên tự, biệt hiệu, thụy hiệu và tên gọi thông thường theo tập quán địa phương? Thuộc đời thứ mấy? Hình ảnh: Có thể có hoặc không có hình ảnh Con trai thứ mấy của ông nào? Bà nào? Ngày tháng năm sinh (có người còn ghi được cả giờ sinh). Ngày, tháng, năm mất? Thọ bao nhiêu tuổi? Mộ táng tại đâu? (có người ghi được cả nguyên táng, cải táng, di táng tại đâu? Vào tháng, năm nào?) Học hành, thi cử, đậu đạt, chức vụ, địa vị lúc sinh thời và truy phong sau khi mất: Thi đậu học vị gì? Khoa nào? Triều vua nào? Nhận chức vị gì? năm nào? Được ban khen và hưởng tước lộc gì? Sau khi mất được truy phong chức gì? Tước gì? (Đối với những vị hiển đạt thì mục này rất dài. Ví dụ trong Nghi Tiên Nguyễn gia thế phả, chỉ riêng Xuân quận công Nguyễn Nghiễm, mục này đã trên mười trang) Vợ: Chánh thất, kế thất, thứ thất... Họ tên, con gái thứ mấy của ông nào, bà nào? Quê ở đâu? Các mục ngày, tháng, năm sinh, ngày, tháng, năm mất, tuổi thọ, mộ, đều ghi từng người như trên. Nếu có thi đậu hoặc có chức tước, địa vị, được ban thưởng riêng thì ghi thêm. Con: Ghi theo thứ tự năm sinh, nếu nhiều vợ thì ghi rõ con bà nào? Con gái thì cước chú kỹ: Con gái thứ mấy, đã lấy chồng thì ghi tên họ chồng, năm sinh, con ông bà nào, quê quán, đậu đạt, chức tước? Sinh con mấy trai mấy gái, tên gì? (Con gái có cước chú còn con trai không cần vì có mục riêng từng người thuộc đời sau). Những gương sáng, những tính cách, hành trạng đặc biệt, hoặc những công đức đối với làng xã, họ hàng, xóm giềng... Những lời dạy bảo con cháu đời sau ( di huấn), những lời di chúc… Ngoài những mục ghi trên, gia phả nhiều họ còn lưu lại nhiều sự tích đặc biệt của các vị tiên tổ, những đôi câu đối, những áng văn hay, những bài thuốc gia truyền...đó là những tài sản quý giá mà chúng ta để thất truyền, chưa biết khai thác. Tiếp theo, là tộc ước. Đây là những quy định-quy ước trong tộc họ, đặt ra nhằm ổn định tộc họ, có công thưởng, có tội phạt , tất nhiên là phải phù hợp với luật pháp chung. Với một tộc họ lớn, có thể có nhiều tông nhánh, chi phái. Phần này sẽ ghi những thông tin chi phái, ai là bắt đâu chi, chi hiện ở đâu, nhà thờ chi… Những thông tin khác về tài sản hương hỏa, bản đồ các khu mộ tiền nhân v.v. Gia phả, truyền thống và hiện đại Chúng ta đang ở thời bình trị, ổn định. Thiết nghĩ việc làm trước hết là phài khôi phục truyền thống văn hoá lâu đời đã bị xâm hóa nghiêm trọng sau những thời thăng trầm của đất nước. Giữ gìn và phát huy gia phả là giữ lấy cho con cháu đời sau một mảng văn hóa độc đáo gắn liền với đạo hiếu. Tác giả bài viết, với tâm huyết muốn bảo tồn và phát huy gia phả của tất cả các dòng họ ở Việt Nam, xin phép được đề xuất một giải pháp như sau: Có một nơi lưu trữ gia phả chung cho mọi người, nơi đó mọi người dễ dàng viết gia phả của dòng họ nhà mình lên. Và chỉ được xem, chứ không được sửa chữa hay xoá gia phả của tộc khác. Tất cả các gia phả của các dòng họ được sắp xếp, phân loại rõ ràng theo từng địa phương, theo độ lớn, có ghi chú rõ ràng về người quản lý, cũng như thông tin hiện hữu về tộc họ. Nhờ đó, con cháu ở xa hay bị thất lạc có thể dễ dàng thông tin để tìm lại nhau. Cung cấp cho ban quản trị tộc họ một công cụ hữu hiệu để trao đổi, thông tin với người trong họ, bao gồm những thông báo và hình ảnh tộc họ. Tác giả, với tinh thấn hoàn toàn " công quả" , đã thử làm một cái website phi lợi nhuận,Việt Nam Gia Phả cho mọi người dùng. Rất mong sự ủng hộ về mặt tinh thần của mọi người Tài liệu tham khảo: Từ điển Thiều Chửu Việt Nam Phong Tục, tác giả Phan Kế Bính Gia Phả, tác giả Phạm Côn Sơn Tinh Thần Gia Tộc, tác giả Phạm Côn Sơn Phong tục tập quán Việt Nam, tác giả Phạm Côn Sơn Liên hệ tác giả Lương Trọng Nghĩa Email: vuzzan@vietnamgiapha.com Website: htpp://www.vietnamgiapha.com Cellphone: (84)90.8594239 Sai gon, Viet Nam

Gửi bởi: Lương Trọng Nghi

Ngày: 21/12/2006

Tự sự về gia phả

DÂNG HƯƠNG LÊN NET, NỐI KẾT THÂM TÌNH Ông Văn Chiến Nôm na gọi có mấy lời Nhắn ai nòi Việt ngàn đời đừng quên. Rằng "Mộc hữu bản, thủy hữu nguyên". Người mà bỏ gốc sao nên thân người. Dã Lan NGUYỄN ĐỨC DỤ Ngày Tết là dịp mọi gia đình sum họp, tĩnh lắng để hướng về tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Theo phong tục Việt Nam, “mồng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy”. Đặc biệt, những giờ phút giao thừa là lúc bàn thờ tổ tiên sáng đèn, thơm hương với sự thành tâm kính lễ của con cháu. Từ vài năm nay, ngoài việc kính lễ vật thực, nhiều gia đình vừa vào internet khai-máy-đầu-xuân, vừa mở ra xem trang gia phả của tộc, chi tộc mình như là một cách “ôn cố tri tân”, nhắc nhở con cháu “uống nước nhớ nguồn”. Đã có hàng trăm tộc hoặc chi tộc (tôi viết gọn là họ) đã upload gia phả của mình lên mạng. Miễn phí hoàn toàn như trong www.vietnamgiapha.com; thu phí một số dịch vụ như ở như www.phahe.com.vn. Có họ tự tạo riêng website cho họ của mình như www.caoxuan.com, www.hovuvo.com, www.hopham.org, … Đa số chú trọng đưa lên phả hệ và phả đồ là chính; phần phả ký và ngoại phả viết về thủy tổ, bản quán số lượng ít hơn. Nhưng họ nào đã đưa phần viết lên thì rất dồi dào, súc tích, phong phú. Tôi tìm xem các phả ký, thủy tổ, tộc ước của một số họ. Nhiều trang hết sức lý thú, cung cấp nhiều thông tin liên quan sâu sắc đến văn hóa, lịch sử, phong tục Việt và tiểu sử không ít danh nhân như gia phả tộc Hậu Duệ vua Minh Mạng, họ Vũ – Võ, họ Ngô – Lê (Củ Chi), … Mấy anh chị em tôi cũng tham gia xây dựng gia phả kỹ thuật số cho họ mình. Những đời trước như ông 8 Vĩ đã củng cố gia phả trên giấy, ông Quảng phiên từ chữ Hán ra quốc ngữ, chú Ông Văn Thông lập trình bằng Access một mdb phả hệ, … Hai anh em ngồi nhập và cười rúc rích khi đọc thấy Ông Ích Khiêm đời 18 có đến mười người vợ, hai mươi bảy người con. Cũng ngậm ngùi khi phả ký viết rằng, người giữ gia phả đời thứ 11, trong một lần chạy giặc, đã vùi ống tre đựng gia phả xuống ruộng đến khi quay lại thì không tìm thấy được. Chính vì vậy, phả hệ họ Ông (Phong Lệ, TP Đà Nẵng) ngày nay chỉ ghi chép đầy đủ được từ đời thứ 12. Lại liên tưởng đến họ Trương (làng Kim Đái, huyện Núi Thành, Quảng Nam). Ông Trương Đưa, tộc trưởng, lao vào nhà cháy để cứu lấy bộ gia phả, bị lính Mỹ tưởng là Việt Công, bắn chết! Bộ gia phả đẫm máu trên tay ông còn truyền tới hôm nay. Cũng trên mạng, trong bài viết của ông Phạm Huy Khánh “Bản sơ thảo Gia phả Phạm Công tộc tại Mộ Đức, Quảng Nghĩa”, ngoài danh tướng Phạm Tu (đời Tiền Lý), thiền sư Thường Chiếu (đời Lý), … có đề cập đến bác Đồng (Phạm Văn Đồng, 1906-2000, Thủ tướng nước Viêt Nam Dân chủ Cộng hoà và nước Cộng hoà XHCN Việt Nam thuộc Gia hệ 9 đời thứ 15, hệ 11). Tôi cũng tìm thấy tên Hồ Trọng Quý, một người đời thứ 14 của họ Hồ (Nông Sơn, Quảng Nam) và là thành viên trong phong trào sinh viên học sinh Sàigòn, ngã xuống thành liệt sĩ vào đúng chiều tối ngày 29 tháng 4 năm 1975, nay được đặt tên đường và tên chợ tại phường 10, quận 6, TPHCM … Và còn nhiều thông tin lịch khác thể hiện mối liên hệ không gì tách biệt giữa sử nước, sử nhà, dân-giàu-nước-mạnh, văn hóa truyền thống nằm trong từng tế bào gia tộc. So sánh với cách hiển thị phả hệ trên giấy như cuốn Phan Gia Công Phả (2006) thì cách hiển thị trên internet đa dạng hơn nhiều. Việt Nam Gia phả và Phả hệ gần giống nhau, dễ nhìn theo kiểu truyền thống. Họ Cao Xuân hoàn toàn khác, lý thú hơn, phá cách bằng cách dùng các hiệu ứng tin học cơ sở dữ liệu động. Trong quá trình nhập liệu đưa lên mạng, tôi ngồi lật lại các trang viết tay của Ba tôi, các thư từ Hội đồng Gia tộc gửi vào, các hình ảnh của tôi khi mới lên hai chụp ở Quế Sơn, căn nhà Má tôi dựng tại Phong Bắc năm 1956 mà bây giờ trở thành nhà của người anh con bác, … Không phải “đất hóa vàng, tình người hóa bạc”, trong tôi vằng vặc nỗi niềm xa xót của kẻ xa quê. Hôm tháng 6 vừa qua, chúng tôi đưa các cháu đời thứ 23 về quê, chụp hình bên mộ ông bà và thắp nhang tại khu tộc mộ ở Gò Mô. Bức hình chụp bên lăng Ông Ích Khiêm còn nóng hổi tia nắng thiên cổ. Ba tôi đã từng viết trong Lời Dặn Dò Con Cháu, những dòng tâm cảm trước lúc về cõi Phật: Thân tứ đại trả về cho tứ đại, Luật tuần hoàn sanh tử chẳng sai. Sống còn: tạo Đức, thi Tài, Thác đi: để lại tiếng hay trên đời. Các con ghi nhớ mấy lời, Hồn thiêng Ba chứng, ngậm cười ngàn thu. Đọc gia phả, bổ túc và cập nhật gia phả, chúng tôi như thấy mạch sống của ông cha còn đang miệt mài quyện chảy trong lòng. Có thể đọc thấy trên mạng những mẩu tin tìm người cùng họ, tìm bạn bè, nhắn tin chung kêu gọi góp sức bổ sung gia phả, … Miên man theo những mẫu tin nhắn ấy, lòng tôi như se sắt lại: ”Giọt máu đào hơn ao nước lã”. Qua hai cuộc chiến tranh kéo dài, tin tức gián đoạn. Kẻ còn người mất nào ai biết, giờ nhờ có chút duyên trên internet mà tìm lại với nhau. Chỉ mong thế hệ 8X, 9X sẽ chú tâm hơn nữa trong quá trình “lá rụng về cội” để những trang phả hệ các họ sẽ được cập nhật đầy đặn hơn, không ai lạc mất mình. Trong sinh hoạt đời thường, tôi đã gặp một người thợ sửa đồng hồ ở đường Trần Quang Khải, quận 1, tưởng như không hề có mối liên hệ nào khác. Nhưng khi đưa gia phả họ Ông cho anh ấy xem, anh đã tìm thấy tên ông ngoại của mình. Những lần sau gặp lại, có một chút gì thân mật hơn trong lúc giao dịch. ] Ngay cả người nước ngoài cũng có những hoạt động về gia phả. Các công ty chuyên về dịch vụ viết gia phả, tìm phả hệ ở Hoa Kỳ như Ancestry.com, MyFamily.com, A&E Television Networks’ Genealogy.com , …, ở Anh như Census Online. Có thể họ thu phí “39 USD / 3 tháng hoặc 189 USD / năm” “ để được quyền tìm kiếm và xem các tài liệu như các biên bản điều tra dân số từng gia đình từ năm 1790 đến 1930, và cả các tư liệu nô lệ được lưu trữ tại trang web”, “có thể tìm kiếm tên, địa chỉ, dòng họ của hơn 32 triệu người. Những ai sống ở một ngôi nhà trên 100 năm tuổi cũng có thể tìm hiểu những chủ nhân đã sống ở đó từ đầu thế kỷ trước”. Cũng đáng đồng-tiền-bát-gạo lắm đấy chứ. ] Ngày Tết có thời gian nghỉ ngơi nên “tám” chuyện gia phả hơi dài. Nếu tác giả Tuấn Dũng từng viết câu thơ (mà anh Phạm Trọng Cầu đã phổ nhạc, bài Cho Con) là “Con đừng quên con nhé, Ba Mẹ là quê hương” thì tôi xin mượn bài kệ của Thiền sư Thường Chiếu để kết thúc bài viết này: Đạo bản vô nhan sắc Tân tiên nhật nhật khoa Đại thiên sa giới ngoại Hà xứ bất vi gia ? được dịch là: Đạo vốn không nhan sắc. Mà ngày càng gấm hoa. Trong ba ngàn cõi ấy, Đâu chẳng phải là nhà ? ./.

Gửi bởi: Ông Văn Chiến

Ngày: 29/01/2007